-en, Helma, vertel eens: wat doe jij nou tegenwoordig?

-ik ben aandachtsactivist.

-Huh?

-Ja, of : interieurverzorger. Met een voorliefde voor de bovenkamer. Ik stof graag zintuigen af. Van die dikke, grijze lagen die beletten dat je met een frisse blik kijkt, ruikt, proeft, hoort en voelt. Ik begeleid mensen die minder in hun hoofd willen leven en meer in het hier en nu. Want stress komt voor het overgrote deel van binnenuit.

ehm, ik zie je denken…. liever de elevator-pitch in goed Nederlands (d.w.z. half Engels)? Ik doe aan (loopbaan)coaching, ontwerp en begeleid masterclasses op maat over Aandacht in de Organisatie, en geef mindfulnesstrainingen. Ah, en volgende week mag ik een aantal workshops geven in Nijmegen en in Utrecht.

-Zo! En hoe is het dan bij jou thuis?

-Eh, nou… de bovenkamer is wel op orde, maar elders in huis mag dit weekend nog wel wat gestofzuigd worden….

Wat is dat toch een bijzondere ervaring: om met volledige aandacht voor de beweging iets te doen. Zojuist heb ik koffie gezet in zo’n kleine, metalen espresso-pot. Eerst gezuiverd water erin doen, dan koffieblik openmaken, koffie op lepeltje scheppen, lepeltje voorzichtig omkeren in het vulbakje, nog een beetje erbij? – ja nog een beetje erbij, het mag echt lekker sterk! -, stevig aanstampen, bovenste schenkkan erop schroeven en op de plaat zetten. Wachten: horen en ruiken. En dan proeven. Is de koffie nu lekkerder? Misschien, maar dan ga ik vergelijken en zit ik weer in mijn hoofd.

Laat ik maar bij het moment blijven: wel zo lekker!

Lampionnen in het avondlicht

Iemand vertelde me enige tijd geleden dat zijn leidinggevende had aangegeven dat hij onvoldoende ‘streetwise’ was. Hij werkte toen bij een van oorsprong Amerikaans bedrijf. Streetwise betekent in die context : assertief.  De manier waarop zijn lichaam gaandeweg het verhaal veranderde, verraste me. Van een ontspannen houding kwam er snelheid en hoekigheid in de bewegingen. De boodschap van zijn leidinggevende was dat hij meer van zich moest afbijten, medewerkers een volle laag moest geven wanneer ze hun targets onvoldoende haalden, en zichzelf sterker moest positioneren : ‘Respect, man!’

Ik was stil. In onwetendheid wat te doen en wat te zeggen. Aan de ene kant omdat ik het begrip ‘streetwise’ zelf wel eens gebruik, maar dan in een heel andere betekenis. En aan de andere kant omdat ik weet hoe het kan zijn om in een omgeving te werken die misschien wel voor anderen, maar niet voor jezelf heilzaam is. En hoe lang dan nog de weg is.

Vandaag op en neer naar Friesland geweest. Iemand mogen ontmoeten met wie ik in mijn bestuurlijke tijd veel heb samengewerkt. We hebben tussen de middag teruggeblikt en vooruitgekeken. Maar het meest raakte me dat we allebei kennelijk een vergelijkbare kijk hadden gekregen op het hier en nu. Op het feit dat de werkelijkheid van alledag zo ongekend wonderlijk is. Niet te vatten in modellen, aan de hand waarvan we vergaderd hebben. En al helemaal niet in targets of prestatie-afspraken, meetbare doelen en wat er allemaal nog meer aan ooit bedachte afspraken op papier kunnen staan. Aan de hand waarvan we vergaderd hebben. We woonden toen nog, samen met heel veel anderen -, in de vooronderstelling dat de werkelijkheid van alledag zich kan voegen naar een eerder vastgestelde, papieren werkelijkheid. Sterker nog, zich moet voegen, niet goedschiks, dan kwaadschiks. Afspraak is immers afspraak. We kijken er allebei met verbazing op terug. Dat we dat ooit gedacht hebben…. en dat er op allerlei niveau’s, ambtelijk en bestuurlijk, nog steeds zo gedacht wordt….

Toen ik terugreed kwam ik het bord AFSLUITDIJK tegen. Maar je kunt tegen die metalen werkelijkheid ook anders aankijken. Er had, met evenveel recht en reden, ook AANSLUITDIJK kunnen staan.

Gisteren had ik een stiltedag met de groep die nu de mindfulness-training volgt. Van 10.30 uur tot ongeveer 14.30 uur begeleidde ik de oefeningen -de bodyscan, staande yoga, de bergmeditatie, liggende yoga, meer-meditatie enz. en daar tussendoor aten we de lunch in stilte. Iedereen schepte voor zichzelf de soep op en pakte wat boterhammen. En alles met aandacht. Van moment tot moment aanwezig. Nou ja, niet altijd natuurlijk. Want vaak dwaalt de geest af of geeft innerlijk commentaar. Maar zodra je dat herkent : he’, ik ben er niet meer bij, ik zit met het hoofd weer ergens anders’ ben je alweer in het hier en nu, en kun je de aandacht vriendelijk en beslist terugbrengen: naar wat je op dat moment aan het doen bent.

Hier en nu aanwezig zijn, kun je ook zelf thuis of op het werk oefenen. Met aandacht de vuilniszak naar de container brengen, of de lege flessen naar en in de glasbak. Iets uit de koelkast pakken en weer terugzetten. Je email checken en met aandacht lezen: staat er wel wat ik denk dat er staat, of staat er -bij nader inzien-  iets anders… Wat wil er eigenlijk gezegd worden, door de schrijver en door mij… En dan in alle rust de eigen reactie nalezen voor je op Enter drukt.

Ik vergeet het soms ook zelf: dan zie ik een paar uur later of pas de volgende dag dat ik in mijn blogje type-fouten heb staan. Was ik te gehaast of bevangen door het verlangen om op de Enterknop te drukken. Voor mijzelf is het een prachtige oefenmeester, die Enter-knop.

Had ik maar….

Was ik maar….

Er kunnen allerlei gevoelens boven komen als er een onomkeerbaar afscheid is van iemand die het eigen leven heeft losgelaten. Gevoelens van boosheid of van verdriet, van teleurstelling, opluchting, dankbaarheid, onrust, pijn, wanhoop…  die kunnen elkaar ook afwisselen en opvolgen. Soms zijn ze er gelijktijdig. En vaak komt er innerlijk commentaar bij:

had ik maar.., was ik maar….

Elk gevoel komt en gaat uiteindelijk weer. In een eigen tempo. Elk gevoel is het ten volle waard om in liefdevolle vriendelijkheid aan te kijken. Elk innerlijk commentaar ook : In mateloze mildheid voor jezelf.

Gaan zitten op een stoel of op je kussentje. De ogen sluiten en met de aandacht naar de ademhaling gaan. Het rijzen en dalen van de buikwand. De tijd nemen om tot rust te komen. Als de geest afdwaalt, die vriendelijk en beslist weer terugbrengen naar de beweging van de adem. Iedere keer opnieuw.

Dan de aandacht brengen naar de vraag: wat ontbreekt er aan dit moment?

Opmerken wat er aan gedachten en gevoelens en lichamelijke sensaties voorbij komt. Er niet in meegaan en ze ook niet wegduwen, maar ze in liefdevolle vriendelijkheid voorbij zien komen. Verlangen, verwachtingen, angst, hebzucht… Er vriendelijk naar glimlachen : ah! daar zijn jullie weer. En ze dan loslaten, weg laten vloeien….

wat ontbreekt er eigenlijk aan dit moment?

Soms heb je een dag veel drukte in het hoofd : ik moet dit nog, en dat nog, en niet vergeten om, als ik nou even daar nog langs ga, oeps als ik maar geen griep krijg, wie moest ik nou ook alweer even terugbellen, wat als er morgen geen broodjes zijn….. dat soort drukte.

Soms helpt het dan om even te gaan staan: voeten op heupbreedte, knieën zacht, en met de aandacht gaan naar waar de voeten de grond raken. Misschien zijn ze in een schoen, dat maakt niet uit. En even voelen dat ze een afdruk maken. Van de voorvoet naar de hiel. En van daaruit de aandacht brengen naar het lichaam als geheel. Rechtop.

Meer dan drie minuten is niet nodig. Hier staan. Helemaal aanwezig.

Vanmiddag lopen in het bos. De beweging van de adem in het lichaam opmerken. De beweging van de linker- en de rechtervoet. Schouders laag, armen ontspannen langs het lichaam. En zo nu en dan stilstaan. Aandacht geven aan alles wat via de zintuigen binnenkomt. Helemaal aanwezig in het moment.