Een paar dagen terug schreef ik dat er mateloos veel manieren zijn om naar iets te kijken. En eigenlijk zijn die er al in mezelf, nog los van hoe anderen datzelfde ‘waarnemen’. Ik oefen het wel eens: lang naar iets volkomen onbeduidends kijken. Bijvoorbeeld gisteren, een stukje vloer in de tram. Als ik goed kijk naar dat ene stukje vloer, zeg -meer dan twee minuten… gaat het vertellen.

Ik moet mezelf dan wel iedere keer weer terughalen: ik word afgeleid want hopla, ik kijk naar mijn overbuurvrouw, met ipod, en ga fantaseren over wat ze allemaal wel niet zal horen… of ik ga staren en ben in het hoofd bezig met waar ik naar toe ga. De kunst is dan om jezelf weer terug te halen, vriendelijk en beslist, naar dat stukje vloer. Een soort puppy-training van de geest.

Alleen maar waarnemen wat er nu is, op die paar vierkante centimeters, aan kleurstellingen, lichtreflecties, vlekken… allemaal op hun beurt veranderlijk. Diezelfde plek in diezelfde tram ziet er vandaag weer heel anders uit.

Onlangs zei een oud-politicus tegen mij: ‘ik neem steeds minder een standpunt in en steeds meer positie. Ik heb veel gedebatteerd in mijn leven. Ik vond het heerlijk, ik genoot ervan. Maar die debatten hebben de wereld en mijzelf niet echt verder gebracht. Standpunten verkondigen en uitwisselen, schiet niet op. Nu ik er uit ben, uit de wereld van de politiek en het openbaar bestuur en terugkijk, denk ik : ik heb me nodeloos druk gemaakt om mijn eigen mening. Maar politiek is veel meer een zaak van reflectie en positie kiezen.’

Ik heb een tijdje in mezelf rondgelopen met dat begrip ‘positie’. Wat bedoelde hij precies, en welke betekenis geeft het woord aan mij. Wat wordt in dat ene woord aangereikt..

dit, denk ik, vooralsnog : ‘naast wie ga je staan, voor wie sta je in, achter wie stel je je op…. daar zit zorgzame beweging in

Er zijn mateloos veel manieren om naar iets te kijken

Soms ontmoet ik mensen die zich van die ontmoeting in het hoofd al een hele voorstelling hebben gemaakt. Zoals een tijdje terug aan een groot diner. Er was een tafelschikking gemaakt, en even oprecht als ontroerend vertelde de dame naast me dat ze tevoren had gehoopt dat er zou worden gechangeerd, zodat ze niet de hele avond naast dezelfde persoon hoefde te zitten. Want ja, het zal je maar gebeuren dat het iemand is die je helemaal niet ligt….

Ik ken die manier van in de wereld staan goed. Die begon bij mij in mijn tienertijd – als die en die nu dit doet / zegt …enz, dan doe ik / zeg ik dat… De wereld van als-dan. Hoe herkenbaar : als ik maar naast leuke mensen zit, heb ik een goede avond! Ik mat mijn ervaringen in het moment, af aan de mate waarin ze aan mijn verwachtingen voldeden.

Dat was wel heel vermoeiend. Want niet de realiteit, het moment zelf, deed er voor mij toe, maar de innerlijke meetlat die ik er naast had gelegd, was leidend. En ‘goed’ was : wat overeenkwam met die meetlat.

Die manier van leven heb ik afgelegd. Degenen die mij liefhebben maken zich wel zorgen: ik denk weinig na over mijn toekomst. Bijna op het principiële af. Dat klopt. Mijn toekomst heb ik in het geheel niet voor ogen. Die bedenk ik niet -ik kan me er ook geen voorstelling van maken. Die ontvouwt zich, in haar eigen tempo. Verrassender dan ik zelf bedenken kan.

Die levenshouding kan ‘goed’ uitpakken, maar ook ‘minder goed’. Zeker in economisch opzicht. Dat laatste neem ik dan maar voor lief… Ik kan niet anders. Er is geen weg terug als het inzicht rijpt dat er geen ander moment belangrijker is dan dit moment.

Vandaag had ik een blind date. Nou ja, ik wist naam en toenaam, plaats en tijd, mobiel nummer en email-adres. Hoezo ‘blind’?  Wie gaat solliciteren bij een bedrijf weet vaak nog minder. En goed beschouwd is elk moment een soort blind date: je weet nooit echt wat er gaat gebeuren. Niet als je naar een film kijkt, de hond uitlaat, je ouders belt, op de tramhalte staat te wachten….

Vanavond kwam er een man naar me toe: of dit wel echt de halte van lijn 26 was… Yes, absolutely. Hij aarzelde en wees: but the sign doesn’t say so. -Oh, really? doesn’t it? Oh, well, don’t bother, if the sign doesn’t say so, it doesn’t mean that reality doesn’t say so!

Kort daarvoor was ik langs het tibetaans centrum gelopen. Het was koud en ik werd naar binnen gezogen. Er lagen boeken met welluidende mystieke titels. Niet echt voor mij bestemd. En er was een vitrine. Met gebedsvlaggen, tingsha’s en klankschalen. Op kussentjes. Het kussentje van mijn eigen kleine schaal is versleten. Dus ik vroeg of de kussentjes ook los te koop waren. Dat was zo, maar het formaat dat ik zocht hadden ze niet. Eenmaal de vitrinekast open, zag ik de klankschalen voor het eerst- dat wil zeggen ‘als klankschaal’. Zes stuks.

Ik had met mezelf al eerder afgesproken dat ik er aan toe was om een nieuwe uit te zoeken. Dat klinkt calculatief, maar het was toch echt een kwestie van gevoel. Ik verlangde naar de verdieping in de klank. Er zijn een paar adressen in Nederland waar nog authentieke schalen verkrijgbaar zijn. Ik had me voorgenomen om naar Drenthe af te reizen, naar een verzamelaar, en een dag lang de tijd te nemen om een goede uit te zoeken. En goed is dan : eentje die bij mij past.

Maar nu ik de schalen zag als schaal, kon ik het niet laten… En de tweede schaal uit de vitrine raakte me. Ik hield haar op mijn vingertoppen en tikte zachtjes met het slaghout. De klank klonk in.

Er bleek een monnik in het centrum te zijn die me vriendelijk tegemoet kwam en me liet zien hoe ik de schaal niet moest laten rusten op mijn vingertoppen maar op de vlakke hand -strak en stevig- en hoe ik het slaghout moest houden : langs de bolle kant en gaandeweg hoger om de schaal te laten zingen….

Blind date met een schaal. Zoiets verzin je niet.

Mijn ouders gaven mij en en mijn broer een van de eerste kunstkerstbomen cadeau. Ik denk dan aan 20 jaar geleden. Het waren dure bomen indertijd. Zeker wel 300 gulden. Omdat de geur van natuurlijk rottend hout in huis niet samenging met de gezondheid van mij en een van mijn kinderen, had ik tot die tijd nooit een kerstboom in huis gehaald. Vorig jaar haalde ik ‘mijn’ boom met een brede glimlach weer uit het berghok. Net als ‘de ballen’, -vogeltjes, huisjes, aardbeien, noten, engelen, schapen, origami…  een al die jaren opgebouwde familie -geschiedenis.

Bij het ‘uitvouwen’ zag ik toen hoe de boom, door het jarenlange gebruik, steeds minder naalden en steeds meer lampjes had gekregen. Eigenlijk droeg de dragende structuur niet meer.

Vorige week vroeg mijn dochter : ga je mee?  Op Marienwaardt, een landgoed in de Betuwe, is er de jaarlijkse kerst-fair. Ze was er vaker geweest met een vriendin. In mijn verbeelding doemde het spookbeeld op van kerstballen in de vorm van golfballen. Een vooroordeel. Ongetwijfeld.

Vanmorgen vroeg ik: maar wil je dan eerst met mij een nieuwe kunstboom uitzoeken. En als we dan terugkomen van het landgoed, zullen we dan samen die nieuwe boom optuigen? Wil je me dan helpen?

Soms kun je alleen maar stil luisteren. Zoals vanmorgen op het Timorplein in Amsterdam. Het was 07.30 uur en het regende en we stonden met z’n vijven in een portiek te luisteren. Naar geluiden ‘als geluid’. Zonder te labelen, nou ja – dat deed de geest wel vanzelf natuurlijk: dit is een tram, dit iemand die komt aanlopen, dit is een vogel, dit is..regen… En dan iedere keer weer terugkeren naar ‘horen’, het geluid opmerken dat via de gehoorgang wordt waargenomen : toonhoogte, duur, opkomen en wegebben…. Totdat je veel meer ‘hoort’ dan je gewend bent. Een deur die achter je open en dicht gaat, het afwezig zijn van geluid…. zelfs midden in Amsterdam..

Deze week kwam ik iemand tegen die bij zichzelf ontdekt had dat hij het woord ‘even’ veel gebruikte. Even dit, even dat… Interessant. Wat zegt het als je daar even bij stilstaat?

uitbundig leven vieren

eenzaamheid verklanken

& in de stilte wegglijden

benieuwd

.

.

afscheid Ramses Shaffy -theater Carré, vanmiddag.

Er hangt een stilte over IJburg. Ik merk het aan het autoverkeer voor mijn raam. Het is zondagmorgen, de dag na Sinterklaas. Alleen de wind laat zich horen.