In het begin moest ik er zelf ook om lachen, een soort binnenpretje. Bij de yoga-oefeningen die bij de mindfulnesstraining horen, beëindig je een beweging met ‘navoelen’. Even stilstaan en aandacht geven aan wat de beweging heeft teweeg gebracht: de hartslag iets hoger, de adem iets sneller, de spieren iets meer gespannen, de huid aan het tintelen, -of juist niet. ‘Navoelen’ heeft dan vooral een fysieke betekenis. Inmiddels vraag ik deelnemers aan een workshop ook om na een bepaalde oefening even ‘na te voelen’. Er gaat dan vaak een zacht gegrinnik door de ruimte. En het geluid van ‘verzitten’. Dat verzitten markeert het begin van een nieuwe ervaring. Na verloop van tijd ebt het verlangen om even te gaan verzitten weg en duurt het ‘navoelen’ langer. Navoelen is niet moeilijk als er de aandacht is.

Navoelen is inmiddels voor mij een belangrijk woord geworden. Als ik iets heftigs heb meegemaakt, als ik terugkijk op een dag, als ik een mooie film heb gezien en weer terugrijd in de tram, als ik een heerlijke maaltijd heb gegeten of juist jachtig een snack naar binnen heb gewerkt, overkomt het me dat er iets in me zegt: ga maar even navoelen.. een uitnodiging om weer thuis te komen in de eigen ruimte van het hier en nu. Een andere omschrijving heb ik even niet.

De techniek van het navoelen is die van een verkorte bodyscan, gevolgd door het opmerken van wat er kennelijk in de aandacht wil zijn. Dat kunnen fysieke sensaties zijn, gedachten of gevoelens. En wat ook maar opkomt, je neemt het vriendelijk waar, vanuit een nieuwsgierige houding. Ik pas de techniek vaak toe, of beter: het komt steeds vaker in me op om ‘na te voelen’. Zo lees ik op dit moment een prachtig boek : Stil de Tijd van Joke J. Hermsen. En na afloop van elk hoofdstuk, voel ik even na: wat doen de woorden mij. Dan blader ik soms terug, herlees, memoreer, laat de woorden in me doorwentelen. Tot ze als vanzelf stilrollen. Navoelen leidt naar een nieuwe manier van lezen.