Al enige tijd verzamelen Nederlandse gecertificeerde mindfulness-trainers evidence-based onderzoek van over de hele wereld. Met als doel om aan de Nederlandse zorgverzekeraars op een presenteerblaadje aan te leveren dat de 8-weekse mindfulnesstraining echt helpt. Er liggen inmiddels heel wat onderzoeken op tafel, met control-groepen, 0-metingen, deelnemers die door een scan heen gaan, ervoor en erna. Dat alles om maar aan te tonen dat er aantoonbaar bewijs is. Harde feiten. Ook in het Academisch Ziekenhuis in Nijmegen is op dit moment een grootscheeps onderzoek gaande. Het Han Fortmann-centrum aldaar meet de effectiviteit van de training bij een grote groep deelnemers, inclusief controlegroepen.

In Nederland is het namelijk heel moeilijk, zo niet onmogelijk, om als relatief nieuwe methode vergoed te worden. Want Meetbaarheid is het enige criterium. Wie schetst daarom mijn verbazing toen ik hoorde dat in Amerika, nota bene het land waar Meetbaarheid koning is, de achtweekse Mindfulness-training al jaren een geaccepteerde, en vergoede behandeling is. Goedkoop, kortstondig en effectief. Moet je dan hier in ons kikkerlandje opnieuw het wiel uitvinden, nieuw evidence-based onderzoek verrichten? Ja, kennelijk wel. Wat dat betreft lijken de zorginstellingen in Nederland roomser dan de Paus…

Een tweede ontdekking: Ook in het land dat ik ken als “het Walhalla van het meten=weten” , in Amerika, valt men als het om vakmanschap gaat, terug op de basis: Vertrouwen. Kabat-Zinn, de grondlegger van de methode, certificeert niet. Huh? Nee. Hij ‘beveelt aan‘. En hij beveelt in Nederland het Instituut voor Mindfulness van Johan Tinge aan. Zijn er nog andere opleidingen, instellingen? Ja, tuurlijk! Maar zowel hij als Tinge zetten zich in die onderlinge samenwerking blijvend in de waagschaal. Niet op basis van bureaucratie, maar op grond van vertrouwen. Net als alle formele meetbare testresultaten, kwetsbaar…

Sommige gesprekken blijven je het leven lang bij. In 1981 had ik een indringend gesprek met Carel Blotkamp, eertijds hoofddocent Moderne Kunst aan de Universiteit Utrecht, later hoogleraar aan de VU. Blotkamp was voor mij een leermeester: hij leek zijn rake observaties achteloos vanzelfsprekend neer te schrijven. Een voorbeeld: in de monografie die hij dat jaar publiceerde over Ad Dekkers, beeldend kunstenaar, staat de zin ‘Met een feilloos gevoel voor vorm en maat liet Dekkers zien dat een minimale ingreep in een vorm voldoende kon zijn om een boeiend beeld op te leveren.’ Ik kan hetzelfde met gemak zoveel moeilijker zeggen: de kunst van de kleinst mogelijke interventie, bijv. Nodeloos ingewikkeld….

Blotkamp en ik kwamen te spreken over het boek en hij vertelde lang geaarzeld te hebben over de vraag of hij erin zou vermelden dat Dekkers zelfmoord had gepleegd. Hij had besloten om dat niet te doen. Hij had wel uitgebreid geschreven over de aantrekkingskracht die de vrijmetselarij op Dekkers uitoefende in de tijd dat die in Gorcum verbleef. ‘Maar’, zei Blotkamp ‘dat is relevant voor het verstaan van het werk van Dekkers, en de zelfmoord is dat niet.’ Zijn stelling toen was: ‘alleen als het van toegevoegde waarde is voor het begrijpen van het werk van een kunstenaar is het geoorloofd om details uit het leven van die kunstenaar te noemen. Anders is het porno. Schending van het respect’.

Inmiddels zijn we bijna 30 jaar verder. Elk detail van een BN’er, waar of onwaar, wordt breed uitgemeten. In een buitenlands ziekenhuis liggend of niet. De jacht is geopend op het prive-leven van politici. En op televisie vertelt vandaag een hoogleraar aan de VU dat we niet zo verontwaardigd moeten zijn over de schending van de privacy. Want zo is het nu eenmaal, we willen toch alles weten?

Nee, ik wil niet alles weten.

Op Twitter zijn veel wereldverbeteraars actief. Een bont gezelschap waar ik mij bij thuisvoel. Realisten. Wetenschappers, journalisten, rationele mensen uit de praktijk… -ik zie het zo want de feiten vertellen dat het zo is…. Op Twitter zijn er ook die op een andere manier aanvliegen. Meer intuïtief -ik zie het zo want ik voel het zo… Rationeel of intuïtief, wie denkt ‘zo zie ik het, dus zo is het’, woont in Zweefland. Het land van de afgescheidenheid.

Wie in het paradigma woont afgescheiden te zijn van de rest van de wereld, en zich van daaruit tot die wereld wil verhouden, zit gevangen. in het web waar het echte zweven woont: het zweven van ‘ik versus de overigen’. Er is maar een zekerheid, vaste grond: ‘ik ben omdat wij zijn ‘. Daarin is de context leidend en de vrijheid als een puisje in de wind…