Nu is het niet meer stil voorafgaand aan enig samenzijn. We hebben de stilte en de aandacht weggerationaliseerd in onze organisaties, en dus ook in onze bijeenkomsten en besluitvormingsprocessen. Jammer. Dat mag terug!

Daarom het pleidooi voor een nieuw meditatief moment aan het begin van iedere raadsvergadering! Eindigend in een gezamenlijke oproep: Mogen onze beraadslagingen en te nemen besluiten deze gemeente, de aarde en haar bewoners tot zegen zijn.

Uiteraard valt er over de tekst te onderhandelen.…

De Olympische Winterspelen in Vancouver zijn voorbij. Ik heb Sven Kramer op de voet gevolgd. Schaatsen is van een verbijsterende minutieuziteit. Hondersten van een seconde verschil kan een schaatser uitleggen als ‘minder in vorm’. Mijn ’sport’ is een andere. Reisprogramma´s op de televisie laten die wel eens zien: een groep Chinezen dat in een park samen langzame, sierlijke bewegingen maakt. Vaak op muziek, met zo’n schetterende luidspreker aan een boomtak. Bij mij blijven dan vooral de voluptueuze oudere vrouwen op het netvlies hangen. Soort voorland, maar dan in den vreemde. Chi Quong. Heel lastig.

Het is zoiets als yoga, maar dan in beweging. Het heeft alles met ademen te maken. Met inademen en uitademen, spannen en ontspannen op het goede moment. Ik kreeg les van een Japanse. Ze vroeg me om mijn knieën te buigen, om in te ademen en tegelijkertijd mijn armen te spreiden naar de hemel. Naar boven. En weer uit te ademen,met mijn armen in een golfbeweging omlaag. In een en dezelfde soepele beweging. Als een vliegende vogel. En met haar zachte stem probeerde ze me te corrigeren: ‘ ….Don’t think….. Just feel….. a bird..’

Ik dacht eerst dat zo’n schijnbaar eenvoudige beweging om een perfecte beheersing ging. Om techniek, trainen, oefenen, volhouden. Maar dat is niet zo. Een vloeiende beweging valt niet te denken. Komt niet voort uit doorzettingsvermogen, beheersing of wilskracht. Een vloeiende beweging is het gevolg van loslaten. Van niet-denken, niet willen-beheersen. Niet-willen. Van gaan…

Topsport is in essentie hetzelfde. Zelfs een coach moet dan niet-denken.

Vorige week zei een collega mij dat ze de indruk had dat de inrichting van het onderwijs er mede aan bijdroeg dat zoveel kinderen bestempeld worden met ADHD. Nu wordt ADHD nog toegeschreven aan het individuele kind, maar het is maar de vraag of het kind zelf zo sterk debet is aan de eigen onrust. De ervaring van een tijd lang klassikaal gedisciplineerd en geconcentreerd werken is er niet meer bij. Terwijl de juf iemand helpt wordt de rest van de klas wel geacht zelfstandig bezig te zijn, maar met zoveel prikkels om hen heen, lukt dat veel kinderen niet. Ze zei: zelfs in het leven van een jong kind moet het allemaal snel en ‘leuk’ zijn, inclusief de interactie. Was het onderwijs maar minder ‘leuk’.

Ik ga komende week eens oefenen voor mezelf : niet meer het woord ‘leuk’ gebruiken. Kijken wat er dan gebeurt….

En toen ik daar later op doordacht viel me in waaraan ik het kon merken: hij had geen zachte ogen. Aandacht in een gespek is zachte ogen hebben. Dat maakt ook het verschil met focussen. Bij focussen heb je een vernauwde aandacht, puntig. Zoals je scherp stelt met een camera. Aandacht in een gesprek is anders.

Je kunt jezelf er even naartoe terughalen. Gewoon, tijdens een gesprek. Een kleine aandachtsoefening: heb ik nu zachte ogen?

Ik was helemaal stil.

Het had te maken met het feit dat zij ook haar onderwijsbevoegdheid heeft gehaald. En dat moet dan bij het instituut dat over onderwijsbevoegdheden gaat. En ja, dan moet je je bul daar komen afhalen.

Ik ben er nog steeds stil van. Zou ze meteen ook een glimmende folder hebben meegekregen? -dacht ik op de terugweg naar huis. Om ‘alumna’ te worden: oh, het is zo geweldig als je nog steeds bij ons hoort?

‘ammuhumna!’

Voor het ene begrip ‘aandacht’ in het Nederlands, kent het Engels er vier : focus, attention, awareness en mindfulness. Ik gebruik ‘aandacht’ consequent in die laatste betekenis, ook wel vertaald als oplettendheid, alertheid, helderheid, in het hier en nu zijn, in het moment zijn. Daarin oefen ik mij. In volledig aanwezig zijn. Dus als ik op een bijeenkomst ben en in gesprek, wil ik slechts in verbinding staan met mijzelf en die ander. Niet ook nog eens gelijktijdig met mijn aandacht bij anderen, of -nog verleidelijker- op metaniveau in het eigen hoofd. Soms lukt dat beter dan anders. Of ik inconsequent ben : met aandacht bezig en toch niet altijd en overal aandachtig? Ja, gelukkig wel. Mijn vertrekpunt is ‘aandacht’ in de betekenis van: daar te zijn waar ik op dat moment ben. Meer niet. De rest is intentie.

Navoelen is inmiddels voor mij een belangrijk woord geworden. Als ik iets heftigs heb meegemaakt, als ik terugkijk op een dag, als ik een mooie film heb gezien en weer terugrijd in de tram, als ik een heerlijke maaltijd heb gegeten of juist jachtig een snack naar binnen heb gewerkt, overkomt het me dat er iets in me zegt: ga maar even navoelen.. een uitnodiging om weer thuis te komen in de eigen ruimte van het hier en nu. Een andere omschrijving heb ik even niet.

De techniek van het navoelen is die van een verkorte bodyscan, gevolgd door het opmerken van wat er kennelijk in de aandacht wil zijn. Dat kunnen fysieke sensaties zijn, gedachten of gevoelens. En wat ook maar opkomt, je neemt het vriendelijk waar, vanuit een nieuwsgierige houding. Ik pas de techniek vaak toe, of beter: het komt steeds vaker in me op om ‘na te voelen’. Zo lees ik op dit moment een prachtig boek : Stil de Tijd van Joke J. Hermsen. En na afloop van elk hoofdstuk, voel ik even na: wat doen de woorden mij. Dan blader ik soms terug, herlees, memoreer, laat de woorden in me doorwentelen. Tot ze als vanzelf stilrollen. Navoelen leidt naar een nieuwe manier van lezen.

Zo kunnen kijken : niet direct labelen. Geen automatisme in het maken van onderscheid: prettig, onprettig of neutraal. Geen invuloefening ‘dat weet ik al’. Geen angst en geen verwachting. Geen label: belangrijk of onbelangrijk. Alles in je opnemen vanuit een waardige, koninklijke houding.

Passie zonder woorden…